Τι σκοτώνει τους δράκους;

Συγγνώμη αν σας το χαλάω αλλά δράκοι δεν θα υπάρξουν ποτέ.

Όταν ακούτε την λέξη "δράκος" τι σκέφτεστε; Μια τεράστια σαύρα με φτερά νυχτερίδας και μικρά κέρατα καθώς πετάει και βγάζει φωτιά από το στόμα ή, μήπως, το ανατολικό σύμβολο της τύχης, έναν πολύ μακρύ-σαν-φίδι δράκο με τέσσερα πόδια που ελέγχει κάποια καιρικά φαινόμενα;

Ανατολικός δράκος. Η ανατολική μυθολογία αναπαριστά μακρείς (σαν φίδια) δράκους με τέσσερα πόδια ικανούς να χειριστούν κάποιο από τα τέσσερα στοιχεία.

Δυτικός δράκος. Μορφή πιο κοντινή στα πραγματικά ζώα, υβρίδιο σαύρας, νυχτερίδας και τετράποδου θηλαστικού. Δεν ελέγχει στοιχεία αλλά βγάζει φωτιά από το στόμα.

Όποιο κι αν σκέφτεστε, η αλήθεια είναι μια. Δεν υπάρχει. Όταν μάθαινα γι' αυτά τα πανέμορφα τέρατα, η πρώτη μαγική ιδιότητα που είδα ότι έχουν είναι η "ατμοσφαιρική προσαρμογή" και με έβαλε σε σκέψεις. Με παραξένεψε η ονομασία της. Δεν λέγεται "θερμοκρασιακή προσαρμογή" ούτε "ομοιόσταση", που θα ήταν όρος κοντινός στην βιολογία. Λέγεται ατμοσφαιρική. 

Μπήκα, λοιπόν, σε σκέψεις. Σίγουρα υπονοείται η προσαρμογή στην θερμοκρασία γιατί οι δυτικοί, κυρίως, δράκοι χρησιμοποιούνται ως μέσο γρήγορης μεταφοράς του πρωταγωνιστή στα βιβλία για μεγάλες αποστάσεις και γι αυτό πάνε και σε θερμούς τόπους και σε ψυχρούς. Ωστόσο, πολλές φορές αναφέρεται το ύψος στο οποίο πετάνε και αυτό έχει όρια συνήθως. Ένας δυτικός δράκος, που μοιάζει με σαύρα, συχνά φαίνεται να περιορίζεται στο πόσο ψηλά μπορεί να πετάξει. Δεν μπορώ να μιλήσω για κάθε μυθικό κόσμο αλλά στον πραγματικό, όπου η θερμοκρασία ελαττώνεται περίπου 6.5ºC για κάθε 1km ανόδου, οι δράκοι θα έπρεπε να χρησιμοποιούν την μαγική τους ενέργεια για να προσαρμόζονται γρήγορα στην αλλαγή αυτή. Αν σκεφτείτε έναν δράκο που ανεβαίνει κατακόρυφα στην Τροπόσφαιρα ξεκινώντας από την επιφάνεια, θα δείτε ότι ξεκινά από τους ≃15ºC και καταλήγει στους ≃-65ºC στην Τροπόπαυση. Θα έπρεπε, λοιπόν, σε όλη αυτήν την διαδρομή των ≃10km να προσαρμόζει την θερμοκρασία του σώματος του ανάλογα της ταχύτητας του. Όσο πιο γρήγορα ανεβαίνει, τόσο πιο γρήγορη πτώση θερμοκρασίας αισθάνεται και τόσο πιο πολλή ενέργεια θα πρέπει να ξοδέψει. Φυσικά, εφόσον πρόκειται για "ξάδελφο" της σαύρας αν δεν είχε την μαγική προσαρμογή θα έπρεπε να πετά πολύ αργά για να προσαρμοστεί χωρίς να πεθάνει.

Εάν σε αυτά προσθέσετε και την πιθανότητα να χρησιμοποιήσει φωτιά, η έντονη διαφορά θερμοκρασίας στο στόμα του από το υπόλοιπο σώμα του θα προκαλούσε έντονο πρόβλημα, αν δεν γίνει λόγος για άλλες ιδιότητες του μυθικού πλάσματος.

Βέβαια, στην ατμόσφαιρα πολύ συχνά εμφανίζονται αναστροφές θερμοκρασίας, αυξήσεις δηλαδή της θερμοκρασίας με το ύψος αντί για την πτώση που περιμένουμε.

Αριστερα: Κανονική κατάσταση της ατμόσφαιρας. Ανάμιξη θερμού (κόκκινο) με τον ψυχρό (μπλε) αέρα. Αστάθεια.
Δεξιά: Θερμοκρασιακή αναστροφή. Ο ψυχρός αέρας (κάτω) δεν αναμειγνύεται με τον θερμό (πάνω). Ευστάθεια.

Αυτές εμφανίζονται σε στρώματα της τροπόσφαιρας και δημιουργούν ένα ευσταθές στρώμα αέρα χωρίς αναταράξεις και φτάνουν και σε μεγάλα ύψη. Ανάλογα, λοιπόν, με την έντασή της κάθε αναστροφής (πόσο γρήγορα αυξάνεται η θερμοκρασία δηλαδή) και την έκτασης της (πόσο παχύ είναι το στρώμα) ένας δράκος θα μπορούσε να την αξιοποιήσει για να γλυτώσει το έξοδο μαγικής ενέργειας που θα είχε χωρίς την αναστροφή και να επιβιώσει πιο εύκολα. Οι περισσότεροι μηχανισμοί που δημιουργούν αναστροφές εμφανίζονται στην χαμηλότερη τροπόσφαιρα κοντά στην επιφάνεια, αλλά εάν μπορούσε ο δράκος να πετάξει πάνω σε μια περιοχή όπου οι υδρατμοί συμπυκνώνονται έντονα και δημιουργούνται νέφη, θα μπορούσε να αξιοποιήσει την αναστροφή που δημιουργεί η έκλυση λανθάνουσας θερμότητας κατά την συμπύκνωση υδρατμών, αφού αυτή αυξάνει την θερμοκρασία του αέρα κοντά στους υδρατμούς αλλά όχι των ίδιων των υδρατμών.

Ο όρος "ατμοσφαιρική προσαρμογή", όπως είπαμε, δεν αφορά μόνο την θερμοκρασία, αφορά και άλλα χαρακτηριστικά της ατμόσφαιρας όπως η σύσταση της και η περιεκτικότητα της σε οξυγόνο και άλλες χημικές ουσίες. Για παράδειγμα, θα μπορούσε ένας δράκος να αναπνεύσει στα 9km ύψος, όπου το οξυγόνο έχει πολύ χαμηλές συγκεντρώσεις; Θα μπορούσε να βγάλει φωτιές; 

Αν απαντήσουμε ρεαλιστικά θα απαντούσαμε αρνητικά και στις δύο ερωτήσεις. Ο μόνος τρόπος για να απαντήσουμε θετικά είναι να βάλουμε την μαγεία στην εξίσωση και, προσωπικά, πιστεύω ότι ένας δυτικός δράκος σε αυτό το ύψος δεν θα είχε καμία ελπίδα να επιβιώσει αφού θα βασίζεται τόσο πολύ σε μαγικές διεξόδους. Ωστόσο, η ανατολική μυθολογία χρησιμοποιεί τους δράκους για την αιτιολόγηση διάφορων καιρικών φαινομένων. Ξεφεύγει από το δυτικό πρότυπο σαύρα-φτερά-φωτιά και βάζει μια λύση στην ανάγκη για επεξήγηση φυσικών φαινομένων δίνοντας στους δράκους της μια εξαιρετική δύναμη, την ανάπλαση του περιβάλλοντος. Αυτή περιορίζεται, βέβαια, στην χρήση κάθε μορφής νερού -νέφη, υετός, τυφώνες, μουσώνες, ποτάμια, πλημμύρες- αλλά δίνει μια άλλη διάσταση στον όρο "ατμοσφαιρική προσαρμογή" και ουσιαστικά τον μετατρέπει σε "περιβαλλοντική προσαρμογή". Είναι ξεκάθαρο ότι ένας ανατολικός δράκος έχει το πάνω χέρι στην επιβίωση στον πραγματικό κόσμο έναντι σε έναν δυτικό, αφού μέσω του νερού ενεργοποιεί μηχανισμούς προς όφελος του και κατά βούληση. Ακριβώς, γι αυτόν τον λόγο οι ανατολικοί δράκοι πιο συχνά εκπροσωπούν πνεύματα ή θεούς στην μυθολογία ενώ οι δυτικοί παραμένουν κοντά στους ανθρώπους και τα ζώα και βιώνουν τα ίδια φαινόμενα με αυτά χωρίς να μπορούν να τα χειριστούν σημαντικά.