Κι αν σπάσει το στίγμα, τι;

Οι περισσότεροι έχουμε τουλάχιστον από ένα, κι όσοι δεν έχουν πιθανώς να αποκτήσουν. Πολλές φορές δεν ξέρουμε ότι το κουβαλάμε μαζί μας και ότι διαστρευλώνει τον φακό με τον οποίο μας βλέπουν οι άλλοι. Χτίζουμε και πλάθουμε μια εικόνα για τον εαυτό μας και έρχεται ένα χαρακτηριστικό, μια ιδιοτροπία, ένα μικρό στοιχείο που είναι αρκετό για να την αλλοιώσει και να μας επιβάλει μια άλλη ταυτότητα στα μάτια των γύρω μας. Αυτή είναι η φανερή δύναμη του στίγματος. Πέρα από αυτήν, το στίγμα έχει και μια λανθάνουσα ιδιότητα, πολύ καλά κρυμμένη. 

Όπως, όταν μαθαίναμε για το τί διαιωνίζει μια κατάσταση εκφοβισμού σε περιβάλλον όπως το σχολείο, έτσι και σε αυτή την περίπτωση την ευθύνη έχει η βουβή και αμαθής πλειονότητα, όλοι όσοι επιτρέπουν σε μια κατάσταση να τους κλωνίσει και μετά να τους σωπάσει. Για να γίνω πιο συγκεκριμένος θα δώσω ένα παράδειγμα. Ας σκεφτούμε μία ορθετική γυναίκα η οποία αποφασίζει να ανακοινώσει σε ένα κοντινό της άτομο, πχ τον πατέρα της, ότι έχει βρεθεί θετική στον ιό HIV (όχι δεν είναι το ίδιο με το AIDS). Αν εκείνος γνωρίζει τί είναι ο HIV και τι πραγματικά σημαίνει πλέον ότι η κόρη του είναι οροθετική, το πιο πιθανό είναι να την αντιμετωπίσει όπως αν του έλεγε ότι έχει ένα πρόβλημα τον θυρωειδή της που την υποχρεώνει να λαμβάνει καθημερινή αγωγή. Αν, όμως, δεν γνωρίζει και σοκαριστεί και αντιδράσει άσχημα, είναι αναμενώμενο πως θα προκαλέσει δυσάρεστα συναισθήματα στην κόρη του με πρώτο και κύριο την ντροπή. Αυτήν την ντροπή ενισχύουν και όλοι οι άλλοι που θα σωπάσουν και θα της βάλουν την "ταμπέλα", όσοι και όσες ξαφνικά θα την σιχαίνονται, όσοι δεν θα προσπαθήσουν να ενημερωθούν για αυτό το θέμα και απλώς θα το αποφεύγουν πιστεύοντας ότι δεν αποτελεί απειλή για τους ίδιους. Κυρίως όμως, αυτοί που λένε "εντάξει, θα την βοηθήσει κάποιος άλλος, ας μην ανακατευτώ" γιατί αν αυτό το εφαρμόσουν όλοι, ο "κάποιος άλλος" παύει να υπάρχει.

Πολλοί θα σκεφτούν πως ο πατέρας δικαιολογείται αν αντιδράσει έντονα-όχι μόνο επειδή είναι πατέρας- αλλά και επειδή η νέα κατάσταση της κόρης του είναι πολύ σοβαρή. Αυτό για μένα είναι λάθος. Ο λόγος είναι απλός, αν η γυναίκα αυτή νιώσει τόσο μεγάλη ντροπή και αν μάλιστα πειστεί πως η κατάστασή της είναι θανατηφόρα, θα ξεκινήσει μια ύπουλα αργή αυτοκαταστροφή συναισθηματική και σωματική. Και δυστυχώς, δεν θα μείνει εκεί. Αν αυτή η ντροπή κινεί πλέον τα συναισθηματικά της νήματα, ίσως να ντραπεί να επισκεφθεί το νοσοκομείο για να μην την χαρακτηρίσουν οι γιατροί και το προσωπικό, ίσως να μην ξέρει αν είναι μεταδοτική ή όχι και αν είναι ίσως να μην μπορέσει να ενημερώσει τον σύντροφό της είτε είναι ένας είτε πολλοί. Έτσι, λοιπόν, μια λανθασμένη αντίδραση μπορεί να γίνει η εναρκτήριος σπίθα για μια "πυρκαγιά" μετάδοσης ενός ιού και η σιωπή, η σταθερή ανατροφοδότησή της.

Αν και το παράδειγμα ήταν συγκεκριμένο, ο στιγματισμός έχει πολλά πρόσωπα. Μια γυναίκα μπορεί να στιγματιστεί απλά και μόνο για το φύλο της, ένα ομοφυλόφιλο άτομο για τον σεξουαλικό προσανατολισμό του, ένα πολυγαμικό άτομο ακριβώς γι' αυτό το χαρακτηριστικό του, ένα θρησκευόμενο άτομο με πίστη διαφορετική από αυτή των πολλών απλά γιατί υποστηρίζει την δική του αλήθεια και δυστυχώς δεν είναι μόνο αυτά.

Προσωπικά έχω καταλήξει στο εξής. Στιγματίζεις για να αποφύγεις το διαφορετικό, θες να αποφύγεις το διαφορετικό γιατί φοβάσαι και φοβάσαι γιατί δεν γνωρίζεις. Έχω πέσει θύμα αυτού του τρόπου σκέψης και προσπαθώ συνεχώς να μην ξαναπέσω. Γι' αυτό απλά ελπίζω ο καθένας να προσπαθεί να τον αποβάλλει και κάθε φορά που βλέπει ότι ίσως ξαναπέσει, να προτιμά να ενημερωθεί από έγκυρες πηγές. 

Κι αν σπάσει το στίγμα, ίσως κάποιοι να ζήσουν πιο ευχάριστα.