Κλιματικό Countdown: 31 μήνες

Will it be the final countdown?

Με την τελευταία έκθεση του Working Group III της IPCC, στις 4/4/22 έγινε ξεκάθαρο πως μπορούμε να φτάσουμε τους στόχους μας στην μείωση εκπομπών Θερμοκηπικών Αερίων (Θ.Α.) αλλά αυτό πρέπει να γίνει μέσα σε 32 μήνες (από τότε). Συγκεκριμένα, η κορύφωση των εκπομπών των Θερμοκηπικών Αερίων πρέπει να γίνει πριν το 2025 (ούτε 3 χρόνια από τώρα) αν θέλουμε να πετύχουμε τον στόχο του 2017, τον περιορισμό της αύξησης της μέσης πλανητικής θερμοκρασίας κατα 1.5C. Θα πρέπει οι εκπομπές άνθρακα να "βουτήξουν" κατά 43% και του μεθανίου κατά 33%. Ακόμα και έτσι, υπολογίζεται ότι η θερμοκρασία δεν θα περιοριστεί σε 1.5C αλλά θα μπορέσει γρήγορα να επανέλθει εντός του στόχου.

Είναι αδιαμφισβήτητη ανάγκη ο περιορισμός των εκπομπών ακόμα και σε ατομικό επίπεδο και για να γίνει αυτό πρέπει να μειώσουμε το απότύπωμα άνθρακα (και των λοιπών θερμοκηπικών αερίων).

Αρχικά, να εξηγήσω τι είναι αυτό το αποτύπωμα. Σε απλά λόγια, κάθε πράξη ή διαδικασία που κάνουμε χρησιμοποιεί ενέργεια. Το αποτέλεσμα της χρήσης αυτής πολλές φορές είναι η παραγωγή θερμοκηπικών αερίων, και αυτό είναι το «αποτύπωμα» που αφήνει στην ατμόσφαιρα. Για παράδειγμα, οι βιολογικές διαδικασίες όπως η αναπνοή και η πέψη που παράγουν διοξείδιο του άνθρακα και μεθάνιο αντίστοιχα, και κάθε διαδικασία που χρησιμοποιεί ηλεκτρική ενέργεια όπως το μαγείρεμα ή η λειτουργία ενός υπολογιστή παράγει διοξείδιο του  άνθρακα. Ο υπολογισμός του αποτυπώματος δεν είναι τετριμμένος, γιατί κάθε τι που έχει κατασκευαστεί ή έχει υποστεί οποιαδήποτε μετατροπή που απαιτεί ενέργεια, έχει το δικό του αποτύπωμα. Δηλαδή, το δικό μου αποτύπωμα αυξάνεται όταν επιλέγω για παράδειγμα συσκευασμένα φρούτα αντί για τα «χύμα», γιατί ενώ επιλέγω το ίδιο φρούτο που μπορεί να έχει βγει από την ίδια σοδειά με το άλλο, αν η μόνη διαφορά τους ως τελικά προϊόντα είναι η συσκευασία, το συσκευασμένο «κουβαλά» το φορτίο άνθρακα της συσκευασίας του. Σκοπός είναι η μείωση του αποτυπώματος άνθρακα από  διαδικασίες που μπορούμε να κάνουμε λίγο διαφορετικά. Γιατί η μικρή διαφορά στην ενέργεια και κατ’ επέκταση στο αποτύπωμα άνθρακα πολλαπλασιάζεται με δισεκατομμύρια ανθρώπους και τελικά γίνεται σημαντική.

Έτσι, η ανάρτηση αυτή είναι στην ουσία μια λίστα με τρόπους που θα ελαττώσουν το αποτύπωμα μας για το διοξείδιο του άνθρακα, του μεθανίου, των νιτρικών ριζών κα. Η λίστα χωρίζεται σε διάφορους τομείς, την μείωση της ενέργειας που καταναλώνουμε, την επιλογή πιο «πράσινων» ενεργειών, τις διατροφικές αλλαγές κα.

·         Μείωσε το κρέας

Είναι μια πρακτική για την οποία έχω ξαναγράψει και βασίζεται στην μείωση εκπομπών Θ.Α από τις βιολογικές ανάγκες των ζώων που δεν είναι αμελητέες αφού το μεθάνιο εντείνει το φαινόμενο του θερμοκηπίου πολύ ισχυρότερα απ’ ότι το CO₂. Η κρεατοφαγία «κουβαλά» το φορτίο άνθρακα της καλλιέργειας τροφής ζώων, το φορτίο κατανάλωσης νερού για την καλλιέργεια αλλά και την κτηνοτροφία και φυσικά το φορτίο μεθανίου. Αν και γενικά στην Ελλάδα η διατροφή μας είναι μεσογειακή, η ανάπτυξη του γρήγορου φαγητού έχει κάνει πιο προσβάσιμα γεύματα που περιέχουν κρέας χωρίς αυτό να γίνεται απαραίτητα αντιληπτό. Δεν χρειάζεται να γίνουμε όλοι χορτοφάγοι, αλλά χρειάζεται να περιορίσουμε την κατανάλωση κόκκινου κρέατος σε παγκόσμιο επίπεδο.

·         Μείωσε την ηλεκτρική ενέργεια που βασίζεται σε ορυκτά καύσιμα

Αν και ο πρώτος παράγοντας επιλογής παρόχου ηλεκτρικής ενέργειας για τους περισσότερους – αν όχι όλους - είναι ο οικονομικός, πλέον πρέπει να είναι και η προέλευση της ηλεκτρικής ενέργειας. Επίλεξε πάροχο που χρησιμοποιεί Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας και όχι ορυκτά, ο λόγος είναι ευνόητος.

·         Μείωσε την ενέργεια που καταναλώνεις

o   Μείωσε φωτεινότητα και ποιότητα βίντεο. Η υψηλότερη φωτεινότητα στο κινητό και τον υπολογιστή σημαίνει υψηλότερη ενέργεια. Το ίδιο ισχύει και με την ποιότητα βίντεο για αυτό όταν ακούς μουσική στο YouTube χωρίς να βλέπεις, βάζε την χαμηλότερη δυνατή ποιότητα.

o   Αγόρασε φωτοβολταϊκούς φορτιστές. Ίσως να ακούγεται περίεργο αλλά με περίπου 20 ευρώ μπορείς να αγοράσεις φωτοβολταϊκά που συνδέονται με κινητά, υπολογιστές, φορτιστές μπαταριών και άλλες συσκευές. Έτσι, θα μπορείς να τα χρησιμοποιείς χωρίς να επιβαρύνεις το περιβάλλον με κάθε φόρτιση.

o   Κλείσε τον υπολογιστή όταν λείπεις ή αν κάνεις διάλλειμα βάλ’ τον σε αναστολή. Με το απλό κλείδωμα ο υπολογιστής λειτουργεί κανονικά και καταναλώνει ενέργεια.

o   Όταν μαγειρεύεις, βάζε το καπάκι στην κατσαρόλα ώστε το φαΐ να βράζει πιο γρήγορα.

o   Αγόρασε βραστήρα με ένδειξη θερμοκρασίας και ποσότητας για να βάζεις όσο νερό θες κάθε φορά και να φτάνει στην θερμοκρασία που χρειάζεσαι, ό,τι παραπάνω είναι χαμένη ενέργεια.

o   Κλείνε τα φώτα και τις συσκευές που δεν χρησιμοποιείς ακόμα κι αν έχουν μπαταρία, γιατί απλά δεν τις χρησιμοποιείς. Γιατί να καταναλώνουν ενέργεια;

o   Σβήσε τα παλιά σου μηνύματα. Περίεργο; Κι όμως κάθε πληροφορία, κείμενο, ήχος, εικόνα στους υπολογιστές είναι ηλεκτρική ενέργεια σε κάποιους servers που λειτουργούν. Όταν τα σβήνεις, δεν χρειάζεται να καταναλώνουν ενέργεια για spam emails που έλαβες χρόνια πριν.

o   Μαγείρεψε έξυπνα. Όταν έχεις να ψήσεις λίγα λαχανικά ή ένα φιλέτο δεν χρειάζεται να τα βάλεις στον φούρνο, μπορείς να τα βάλεις στο μάτι σε ένα τηγάνι. Θα γίνουν πιο γρήγορα και με λιγότερη ενέργεια.

o   Αν τον χειμώνα, θερμαίνεις τον χώρο με ηλεκτρικά σώματα, προτίμησε σώματα λαδιού (καλοριφέρ) αντί για αυτά που θερμαίνουν κατ’ ευθείαν τον αέρα (σόμπες, αερόθερμα, κλιματιστικά) γιατί το λάδι αποθηκεύει την θερμότητα για περισσότερη ώρα απ’ ότι ο αέρας. Δηλαδή, όταν κλείσεις την σόμπα θα κρυώσει ο χώρος αμέσως ενώ με το σώμα λαδιού θα παραμείνει ζεστός για περίπου μία ώρα κατά περιπτώσεις.

o   Το καλοκαίρι, κατέβασε τις τέντες ή άνοιξε τις κουρτίνες. Το σπίτι θα μένει πιο δροσερό από ότι θα ήταν αν το «χτυπούσε» ο Ήλιος και θα μειωθεί η ανάγκη για κλιματιστικό.    

          Μην χρησιμοποιείς λιπάσματα αζώτου

o   Το άζωτο κυρίως παράγεται από καλλιέργειες συμπεριλαμβανομένων των κήπων και των γλαστρών στα σπίτια. Είναι σημαντικό να χρησιμοποιείς λίπασμα από τρόφημα και όχι του εμπορίου. Προτίμησε φυτά που δεν χρειάζονται πολύ λίπασμα αζώτου ή αν δεν μπορείς να το αποφύγεις προτίμησε άλλες πηγές λιπάσματος όπως το τρίμμα καφέ στο φίλτρο που θα πετούσες.

Η διατήρηση του κλίματος σε βιώσιμο επίπεδο για τα οικοσυστήματα είναι πλέον μια μάχη με τον χρόνο. Οι 31 μήνες θα κρίνουν πολλά.

Υ.Γ. Αυτό που προσωπικά θέλω να δω είναι η μείωση της χαμένης ενέργειας. Ενέργεια που καταναλώνεται και απλά εκλύεται χωρίς να χρησιμοποιείται. Για παράδειγμα, όταν μαγειρεύω η θερμότητα των υδρατμών, η κινητική τους ενέργεια αλλά και το ίδιο το νερό που εξατμίζεται απλά δραπετεύουν από τον απορροφητήρα. Φαντάζομαι ότι αν οι απορροφητήρες μετατρέπονταν σε θερμοδυναμικά συστήματα που τουλάχιστον συλλέγουν τους υδτατμούς αφού τους ψύξουν θα εξοικονομούσαμε μεγάλες ποσότητες πόσιμου -και μάλιστα απεσταγμένου- νερού συνολικά.