Πρέπει όλοι να μπορούμε να αγοράσουμε κρέας;

Θέλω να συζητήσουμε για το κρέας. Συγκεκριμένα, για το αν το κρέας πρέπει να είναι φθηνό και αν πρέπει να είναι εύκολα προσβάσιμο από όλους.

Όσο, ο πληθωρισμός και οι αυξήσεις κάνουν πάρτι με τα δικά μας χρήματα τόσο σκέφτομαι για το αν οι τιμές των προϊόντων είναι βιώσιμες για όλους. Για τους περισσότερους θεωρώ πως είναι αρκεί να δίνουν χονδρικά όλον τον μισθό τους στα απαραίτητα για την επιβίωση. Προσπερνώντας, όμως, τα οικονομικά όλου του κόσμου, θέλω να θυμηθούμε σε τι δίνουμε αξία.

Όταν κοιτάμε το πορτοφόλι μας, η αξία που δίνομε σε ένα προϊόν ή υπηρεσία εξαρτάται πολύ από το πόσο γεμάτο είναι. Όσο κι αν θες κάτι ή όσο ανάγκη το έχεις αν δεν μπορείς να το πληρώσεις δεν το αγοράζεις. Που σημαίνει ότι το πορτοφόλι σου σού δείχνει πόσα χρήματα μπορείς να δώσεις, δηλαδή τί μπορείς να αγοράσεις, πράγμα που σου σε αναγκάζει να βάλεις μια προτεραιότητα σε αυτά που θα αγοράσεις τελικά. Μπορεί να θες να πάρεις ένα νέο κινητό αλλά αν έχεις να πληρώσεις το ηλεκτρικό μάλλον το κινητό θα κατέβει στην λίστα προτεραιοτήτων σου. Έτσι, όσο οι βασικές προτεραιότητες παίρνουν το μεγαλύτερο ποσοστό από το εισόδημά σου τόσο τα "θέλω" σου κατεβαίνουν στην λίστα και τόσο η απογοήτευσή σου αυξάνεται (αν αυτή εξαρτάται μόνο από το τί αγοράζεις). Αυτή η περιγραφή νομίζω εκφράζει το μεγαλύτερο μέρος των συναισθημάτων μας στο συγκεκριμένο τομέα στην μετά-covid περίοδο.

Οι τιμές των προϊόντων όμως δεν ρυθμίζονται απαραίτητα ανάλογα με το αν μπορούμε να τα αγοράσουμε ή όχι. Οι τιμές κυρίως ορίζονται με βάση το είδος του προϊόντος, την ποιότητα του, το κόστος και το κέρδος που θέλουν να βγάλουν οι έμποροι σε κάθε στάδιο σχεδιασμού, παραγωγής, διανομής κ.λπ, τον ανταγωνισμό και το marketing. Σίγουρα δεν μπορώ να γράψω όλους τους παράγοντες με λεπτομέρεια αλλά αυτοί θεωρώ πως είναι οι πιο βασικοί. Αν θεωρείτε ότι έχω παραλείψει κάποιον πολύ βασικό μπορείτε να μου στείλετε μήνυμα στο Instagram &  το Facebook @phaethonsviews. Πάντως, αφού ζούμε σε ένα σύστημα ελεύθερης αγοράς, το κράτος δεν μπορεί να παρέμβει σε μια επιχείρηση και να ορίσει τις τιμές στις οποίες θα πουλά ή το αν μια επιχείρηση πουλά στην έδρα της ή στο εξωτερικό. Με λίγα λόγια, δική μου η επιχείρηση, δικές μου οι επιλογές. Ας πούμε ότι εγώ πουλάω πορτοκάλια. Αν είμαι τόσο καλός και έξυπνος που καταφέρνω να σου πουλάω 1 πορτοκάλι για ένα ευρώ αντί για 0,80 ευρώ το κάθε κιλό, μαγκιά μου. Δεν υπάρχει λόγος να παρέμβει κανείς και να μου επιβάλλει να μειώσω την τιμή παρόλο που τα πορτοκάλια είναι τρόφιμα και θα έπρεπε θεωρητικά ο καθένας να μπορεί να αγοράσει. Αν κάποιος θέλει πορτοκάλια ας πάει εκεί που  τα πουλούν πιο φθηνά. Μην μου πείτε «ααα, δεν πάει έτσι» γιατί έτσι πάει. Αν εγώ μειώσω την τιμή που έχω υπολογίσει και είμαι μικρός παραγωγός, μειώνω πολύ το κέρδος που βγάζω και άρα την ικανοποίηση που έχω από τις πωλήσεις με πιθανό αποτέλεσμα να ελαττωθεί τόσο πολύ το κέρδος που θα εκμηδενιστεί το κίνητρο μου για να πουλάω το συγκεκριμένο είδος. Αν συνεχίσω να τις μειώνω τότε ένας μεγάλος παραγωγός μπορεί να αγοράσει τα πορτοκάλια μου και να αποκτήσει έτσι το μονοπώλιο και να ρυθμίζει τελικά τις τιμές πορτοκαλιών σε όλη την αγορά. Έτσι, αφού είναι έμπορος θα κοιτάξει να βγάλει όσο περισσότερο κέρδος μπορεί και τα πορτοκάλια θα ακριβύνουν πολύ περισσότερο από όσο τα πουλούσα εγώ. Αυτή η τακτική φαίνεται πιο έντονα στην αγορά ακινήτων.   

Πέρα από όλα αυτά, η αξία κάποιων προϊόντων ρυθμίζεται από την αξία που τους δίνουμε εμείς. Αν κανείς δεν πίστευε ότι ένα iPhone αξίζει τα 1500 ευρώ που έχει, κανείς δεν θα το αγόραζε και η τιμή του θα μειωνόταν. Είναι αυτό που κάνουμε και με τα χρήματα. Θεωρούμε ότι αυτός ο αποξηραμένος και χρωματισμένος πολτός από χαρτί και βαμβάκι κοστίζει κάποια ευρώ. Στη πραγματικότητα όμως αν δούμε τα χαρτονομίσματα ως προϊόν, αυτά κοστίζουν μερικά λεπτά. Αξία δίνουμε σε πράγματα για διάφορους λόγους κυρίως συναισθηματικούς, πράγμα που ίσως καταλαβαίνουν όσοι έχουν ένα παλιό αμάξι που δεν το αναβαθμίζουν με ένα νέο γιατί το αμάξι τους ήταν μαζί τους σε όμορφες στιγμές τις ζωής τους. Για να είμαι ειλικρινής πιστεύω πως λίγο-πολύ όλοι το κάνουμε αυτό. Ιδιαίτερα σε αντικείμενα που τα έχουμε συνδέσει με έντονες αναμνήσεις που θέλουμε να κρατήσουμε ζωντανές στο μυαλό μας. Εγώ ας πούμε κρατάω αποδείξεις ή κάποιο χαρακτηριστικό πραγματάκι μετά από ένα καλό ραντεβού. Είναι λογικό λοιπόν να προσωποποιούμε καταστάσεις και συναισθήματα σε άψυχα αντικείμενα, πράγμα που αυξάνει την αξία τους στα μάτια μας. Συγκεκριμένα για το iPhone που ανέφερα, τα συναισθήματα κάποιων μπορεί να έχουν να κάνουν με την υψηλή οικονομική δυνατότητα ή το κοινωνικό status που έχει διαφημιστεί ότι ταυτίζεται με ένα τόσο ακριβό κινητό.

Ωραία όλα αυτά, αλλά το κρέας που κολλάει;

Με το κρέας η λογική ήταν διαφορετική. Η παραγωγή και η ζήτηση του είναι τόσο υψηλές που η τιμή του έχει καταρρεύσει, τα ζώα δεν ζουν ολόκληρες ζωές αλλά σκοτώνονται μικρά και όσο μεγαλώνουν βρίσκονται σε άθλιες συνθήκες. Όταν, όμως, ψωνίζουμε βλέπουμε ένα προϊόν δεν βλέπουμε όλα αυτά από πίσω. Το προϊόν φυσικά είναι σχεδόν πάντα επεξεργασμένο ώστε να φαίνεται ελκυστικό και να ψωνίζουμε περισσότερο. Φυσικά, αυτό που σας λέω δεν είναι κάτι νέο, το ακούμε πολύ καιρό αλλά αυτό δεν ισχύει παντού. Ισχύει κυρίως στις πόλεις των ανεπτυγμένων χωρών. Στα χωριά, στα κρεοπωλεία και ίσως και κάποιες αγορές τα κρέατα είναι τοπικά και αυτό κάνει την διαφορά. Αν έχεις παρατηρήσει, στα χωριά τα τοπικά προϊόντα είναι πιο ακριβά από τα αντίστοιχα μαζικής παραγωγής. Αυτό είναι λογικό αφού η αγορά σε ένα χωριό είναι μικρότερης κλίμακας και το κάθε μαγαζί έχει πολύ μικρότερο κοινό. Επειδή, όμως, είναι πιο ακριβά κάποια πράγματα θα σκεφτείς πριν τα αγοράσεις και μερικά θα πέσουν στην κατάταξη προτεραιότητας που έχεις στο μυαλό σου όταν ψωνίζεις. Έτσι, μειώνεις την κατανάλωση σου σε κρέας και το κρέας που παράγεται από ένα ζώο αρκεί για περισσότερο κόσμο. Άρα το κόστος μπορεί να έχει ανασταλτικό χαρακτήρα στην κατανάλωση σε συγκεκριμένες συνθήκες. Κι έτσι για να τα λέμε και όλα, στα χωριά οι συνθήκες που μεγαλώνουν τα ζώα είναι αξιοπρεπείς. Ζουν σε λιβάδια και όχι σε κουτιά, οι κτηνοτρόφοι τα νοιάζονται και τα προσέχουν, τα εκτιμούν, δεν τα βλέπουν σαν μηχανές παραγωγής χρημάτων. Για αυτό πιστεύω ότι το κρέας θα πρέπει να είναι ακριβό και να προέρχεται από συνθήκες χωριού και να υποστηρίζονται επιχειρήσεις που αγαπούν αυτό που παράγουν αντίθετα με αυτές που θυσιάζουν τα πάντα για το κέρδος. Για να μην παρεξηγηθώ, δεν λέω πως πρέπει να γίνει απρόσιτο για τις εισοδηματικά χαμηλότερες ομάδες αλλά πιστεύω πως η πολιτεία θα έπρεπε να παρέχει βοήθεια σε αυτές για να μπορούν να το αγοράσουν τόσο συχνά όσο και οι πιο εισοδηματικά υψηλότεροι. Στην τελική αφού μπορούμε να δώσουμε πρόσωπο σε ένα αμάξι ή μια απόδειξη από ένα ωραίο ραντεβού, μπορούμε να κάνουμε το ίδιο και με το κρέας που κάποτε ήταν κάτι με πρόσωπο, δεν χρειάζεται να το αντιμετωπίζουμε τόσο απρόσωπα εμείς.

Υ.Γ Στην Ε.Ε. μελετάται η πρόταση τα τυποποιημένα προϊόντα κρέατος να έχουν ένα αυτοκόλλητο με εικόνες από τις συνθήκες στις οποίες μεγαλώνουν τα ζώα. Είναι σαν αυτές που έχουν τα πακέτα τσιγάρων με τα πιθανά μακροχρόνια προβλήματα που δημιουργεί το κάπνισμα.